Health & Well-being – Bài 10: Academic language for health essays

làm giảm nhẹ, xoa dịu (đau, triệu chứng, áp lực)

to make pain, suffering or a problem less severe

• Gentle exercise can help to alleviate back pain.Vận động nhẹ nhàng có thể giúp giảm đau lưng.

Đồng nghĩa:

relieve, ease

Dạng từ:

alleviates, alleviated, alleviating

làm suy nhược, làm mất sức

making someone physically or mentally very weak

• For some sufferers, migraines can be a debilitating condition.Với một số người, chứng đau nửa đầu có thể khiến họ suy kiệt.

mức độ phổ biến, tỉ lệ hiện mắc (bệnh)

how common something is in a particular group or place at a given time

• The prevalence of obesity among adults has more than doubled worldwide since 1990.Tỉ lệ béo phì ở người trưởng thành trên thế giới đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 1990.

Họ từ:

prevalent (tính từ)

khuynh hướng, cơ địa dễ mắc (bệnh)

a natural tendency to develop a particular illness or to behave in a particular way

• People with a genetic predisposition to diabetes should pay close attention to their diet.Người có cơ địa di truyền dễ mắc tiểu đường nên đặc biệt chú ý đến chế độ ăn.

Họ từ:

predisposed (tính từ)

Đi với to: a predisposition to + bệnh.

có thể phòng ngừa, có thể tránh được

able to be stopped before it happens

• Millions of deaths each year are caused by preventable diseases.Mỗi năm có hàng triệu ca tử vong do những bệnh có thể phòng ngừa.

sớm, quá sớm (vd tử vong sớm, sinh non)

happening earlier than normal or expected

• Smoking is one of the leading causes of premature death worldwide.Hút thuốc là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm trên thế giới.

Họ từ:

prematurely (trạng từ)

quá tải, phải gánh quá sức

having more work or problems than can be dealt with

• Many hospitals are overburdened, with too few staff for the number of patients.Nhiều bệnh viện quá tải, nhân viên quá ít so với số bệnh nhân.

Họ từ:

burden (danh từ)

xấu đi, suy giảm (sức khoẻ, thị lực…)

to become worse

• Her eyesight began to deteriorate in her sixties.Thị lực của bà bắt đầu suy giảm khi bước sang tuổi sáu mươi.

Họ từ:

deterioration (danh từ)

Dạng từ:

deteriorates, deteriorated, deteriorating

bệnh vặt, chứng bệnh (thường không nặng)

an illness, usually one that is not very serious

• Pharmacists can treat minor ailments, which reduces pressure on doctors.Dược sĩ có thể xử lý các bệnh vặt, nhờ đó giảm áp lực cho bác sĩ.

Dạng từ:

ailments

kiêng, nhịn (ăn uống, rượu, thuốc lá…)

to choose not to do or have something, especially something pleasant but possibly harmful

• Patients are usually asked to abstain from food for several hours before an operation.Bệnh nhân thường được yêu cầu nhịn ăn vài giờ trước ca mổ.

Họ từ:

abstinence (danh từ)

Dạng từ:

abstains from, abstained from, abstaining from

Trang trọng. Nghĩa khác của abstain: bỏ phiếu trắng.

(vận động) mạnh, cường độ cao

using a lot of physical energy and effort

• Running and fast swimming are examples of vigorous exercise.Chạy và bơi nhanh là ví dụ về bài tập cường độ cao.

Họ từ:

vigorously (trạng từ)

sự trao đổi chất

the chemical processes in the body that turn food into energy

• Metabolism tends to slow down as people get older.Quá trình trao đổi chất thường chậm lại khi con người có tuổi.

Họ từ:

metabolic (tính từ)

(thuộc) dinh dưỡng

connected with the substances in food that the body needs

• Fast food often has very little nutritional value.Đồ ăn nhanh thường có rất ít giá trị dinh dưỡng.

Họ từ:

nutrition (danh từ), nutritious (tính từ)

nutritional = liên quan đến dinh dưỡng; nutritious = bổ dưỡng.

(thuộc) chế độ ăn uống

related to the food that people eat regularly

• Small dietary changes, such as eating less salt, can help to lower blood pressure.Những thay đổi nhỏ trong ăn uống, như ăn bớt muối, có thể giúp hạ huyết áp.

Họ từ:

diet (danh từ)

sự thiếu hụt (chất dinh dưỡng)

a lack of something the body needs, such as a vitamin or mineral

• Vitamin D deficiency is common in people who rarely spend time outdoors.Thiếu vitamin D thường gặp ở những người hiếm khi ra ngoài trời.

Họ từ:

deficient (tính từ)

Dạng từ:

deficiencies

sự mệt mỏi (kéo dài)

a feeling of extreme tiredness, often after hard work or illness

• Long working hours can lead to fatigue and poor concentration.Làm việc nhiều giờ liền có thể dẫn đến mệt mỏi và giảm tập trung.

tiên lượng (bệnh)

a doctor's opinion about how an illness is likely to develop

• Thanks to early treatment, her prognosis is now very good.Nhờ được điều trị sớm, tiên lượng của cô ấy hiện rất khả quan.

Dạng từ:

prognoses

Số nhiều: prognoses /prɒɡˈnəʊsiːz/. Đừng nhầm với diagnosis (chẩn đoán).

phương thuốc, cách chữa (thường là dân gian)

a treatment or medicine that cures an illness or reduces pain

• Ginger tea is a popular home remedy for colds in many Asian countries.Trà gừng là mẹo chữa cảm phổ biến ở nhiều nước châu Á.

Dạng từ:

remedies

tỉ lệ mắc mới (bệnh), mức độ xảy ra

how often something, such as a disease, happens in a group of people

• The incidence of skin cancer is higher in countries with strong sunshine.Tỉ lệ mắc ung thư da cao hơn ở những nước có nắng gắt.

Khác incident (sự việc). Mẫu hay dùng: the incidence of + bệnh.

yếu tố nguy cơ

something that makes it more likely that a person will develop a disease

• Smoking is the most important risk factor for lung cancer.Hút thuốc là yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây ung thư phổi.

Dạng từ:

risk factors

việc tự ý dùng thuốc

treating yourself with medicine without asking a doctor

• Self-medication with antibiotics is common in some countries, and it can be dangerous.Tự ý dùng kháng sinh khá phổ biến ở một số nước và có thể gây nguy hiểm.

(thuốc) bán không cần đơn

able to be bought from a shop or pharmacy without a doctor's prescription

• Over-the-counter painkillers can be harmful if people take more than the recommended dose.Thuốc giảm đau không kê đơn có thể gây hại nếu dùng quá liều khuyến cáo.

Trái nghĩa:

prescription-only

Viết tắt OTC. Dùng như trạng từ không gạch nối: available over the counter.

lạm dụng chất gây nghiện (ma tuý, rượu)

the harmful use of drugs or alcohol

• Substance abuse among teenagers is often linked to problems at home or school.Lạm dụng chất gây nghiện ở thanh thiếu niên thường gắn với vấn đề ở gia đình hoặc trường học.

tình trạng thiếu ngủ

the state of not getting enough sleep over a period of time

• Sleep deprivation affects memory, mood and the ability to concentrate.Thiếu ngủ ảnh hưởng đến trí nhớ, tâm trạng và khả năng tập trung.

Họ từ:

sleep-deprived (tính từ)

tình trạng lười / thiếu vận động

the state of not getting enough exercise or movement

• Physical inactivity is a leading risk factor for many chronic diseases.Thiếu vận động là yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhiều bệnh mãn tính.

có ý thức giữ gìn sức khoẻ

careful about what you eat and how you live in order to stay healthy

• As consumers become more health-conscious, supermarkets are selling more low-sugar products.Khi người tiêu dùng chú trọng sức khoẻ hơn, siêu thị bán nhiều sản phẩm ít đường hơn.

chi tiêu cho y tế

the money that a government or society spends on health services

• Healthcare expenditure is rising quickly as the population ages.Chi tiêu cho y tế đang tăng nhanh khi dân số già đi.

sơ suất y khoa, tắc trách trong điều trị

a failure by a doctor or hospital to give proper care, which causes harm to a patient

• The family sued the hospital for medical negligence after the wrong drug was given.Gia đình kiện bệnh viện vì sơ suất y khoa sau khi bệnh nhân bị cho dùng nhầm thuốc.

cấp tính

very serious and starting suddenly, used about an illness or pain

• He was taken to hospital with acute stomach pain.Anh ấy được đưa vào viện vì đau bụng cấp.

Trái nghĩa:

chronic

Nghĩa mở rộng: rất nghiêm trọng (an acute shortage = thiếu hụt trầm trọng).

nhiễm, mắc (bệnh)

to catch or develop a disease

• Travellers can contract malaria if they are bitten by infected mosquitoes.Du khách có thể mắc sốt rét nếu bị muỗi mang mầm bệnh đốt.

Dạng từ:

contracts, contracted, contracting

Trang trọng. Động từ nhấn âm 2 /kənˈtrækt/; danh từ contract (hợp đồng) nhấn âm 1 /ˈkɒntrækt/.

biện pháp phòng ngừa, sự đề phòng

something you do to stop something bad or dangerous from happening

• As a precaution, the school closed for two days after several pupils fell ill.Để đề phòng, trường đã đóng cửa hai ngày sau khi vài học sinh bị ốm.

Họ từ:

precautionary (tính từ)

Dạng từ:

precautions

bệnh nền

a long-term illness that a person already has, which can make other illnesses more dangerous

• Patients with underlying conditions such as asthma face a higher risk from flu.Bệnh nhân có bệnh nền như hen suyễn gặp nguy cơ cao hơn khi mắc cúm.

Dạng từ:

underlying conditions

không qua khỏi, gục ngã trước (bệnh tật, vết thương)

to die from, or be badly affected by, an illness or injury

• Sadly, the patient succumbed to his injuries two days after the accident.Đáng tiếc, bệnh nhân đã không qua khỏi vì vết thương hai ngày sau tai nạn.

Dạng từ:

succumbs to, succumbed to, succumbing to

Trang trọng, hay gặp trong tin tức và Reading. Chữ b không đọc.

có tác dụng chữa bệnh, giúp thư thái

helping to treat an illness, or making you feel calmer and happier

• Many people find gardening therapeutic after a stressful week.Nhiều người thấy làm vườn giúp họ thư thái sau một tuần căng thẳng.

Họ từ:

therapy (danh từ)

sự kỳ thị, định kiến xã hội

strong negative feelings in society about a particular illness or situation

• The stigma surrounding mental illness stops many people from asking for help.Sự kỳ thị quanh bệnh tâm thần khiến nhiều người không dám tìm sự giúp đỡ.

Họ từ:

stigmatise (động từ)

tình trạng sức khoẻ kém, ốm yếu

the condition of being unwell, often for a long period

• My grandfather retired early because of ill health.Ông tôi nghỉ hưu sớm vì sức khoẻ kém.