Cities & Urban Life – Bài 10: Academic language for essays on cities

trung tâm đô thị, đô thị

a town or city, especially one that is important for business, services or population

• Jobs and investment tend to be concentrated in a handful of major urban centres.Việc làm và đầu tư có xu hướng tập trung vào một vài trung tâm đô thị lớn.

Dạng từ:

urban centres

kết cấu đô thị (mạng lưới phố, nhà, không gian của thành phố)

the physical form of a city, made up of its streets, buildings and open spaces together

• New towers should be designed to fit into the existing urban fabric rather than dominate it.Toà tháp mới nên được thiết kế hoà vào kết cấu đô thị hiện có thay vì lấn át nó.

cảnh quan đô thị

the overall appearance of a city, including its buildings, streets and open areas

• The arrival of high-rise housing has transformed the urban landscape of many Asian cities.Sự xuất hiện của nhà ở cao tầng đã làm thay đổi cảnh quan đô thị của nhiều thành phố châu Á.

khoảng cách thành thị – nông thôn

the large differences in income, services and opportunities between cities and the countryside

• Investing in rural broadband could help narrow the urban-rural divide.Đầu tư internet băng thông rộng cho nông thôn có thể giúp thu hẹp khoảng cách thành thị – nông thôn.

Cũng viết urban–rural divide (gạch ngang dài).

môi trường xây dựng (mọi thứ do con người xây: nhà, đường, công viên…)

all the human-made surroundings where people live and work, such as buildings, roads and parks

• Research shows that the built environment strongly affects how much people walk.Nghiên cứu cho thấy môi trường xây dựng ảnh hưởng mạnh tới việc người dân đi bộ nhiều hay ít.

Trái nghĩa:

natural environment

Luôn dùng với the.

không gian công cộng (khái niệm quy hoạch: phố, quảng trường, công viên)

all the outdoor places in a city that anyone can use, such as streets, squares and parks

• Investment in the public realm can make a city centre more attractive to visitors and businesses.Đầu tư vào không gian công cộng có thể giúp trung tâm thành phố hấp dẫn du khách và doanh nghiệp hơn.

Thuật ngữ trang trọng trong văn bản quy hoạch; luôn dùng với the.

(thuộc) không gian

relating to space and to where things are located in an area

• Good spatial planning places housing close to jobs and public transport.Quy hoạch không gian tốt đặt nhà ở gần nơi làm việc và giao thông công cộng.

Họ từ:

space (danh từ)

ven đô, cận đô thị

in the area just outside a city where urban and rural land uses are mixed

• Farmland in peri-urban areas is rapidly being converted into housing estates.Đất nông nghiệp ở các vùng ven đô đang nhanh chóng bị chuyển thành khu nhà ở.

vùng đô thị liên hoàn (nhiều thành phố nhập thành một)

a large urban area formed when several towns and cities grow until they join together

• Over time, the two cities and their suburbs merged into a single conurbation.Theo thời gian, hai thành phố cùng vùng ngoại ô đã nhập lại thành một vùng đô thị liên hoàn.

Dạng từ:

conurbations

sự tích tụ, quần tụ (dân cư, doanh nghiệp ở đô thị)

a large group of people, cities or businesses gathered closely together in one area

• Economists argue that agglomeration makes firms more productive because ideas and workers move easily.Các nhà kinh tế cho rằng sự quần tụ giúp doanh nghiệp năng suất hơn vì ý tưởng và lao động dịch chuyển dễ dàng.

Dạng từ:

agglomerations

cảnh quan thành phố, toàn cảnh đô thị

the view or appearance of a city, especially its buildings seen together

• Glass towers now dominate a cityscape that was once full of low wooden houses.Giờ đây những toà tháp kính áp đảo cảnh quan thành phố từng đầy nhà gỗ thấp.

Dạng từ:

cityscapes

trải rộng (thiếu trật tự)

spreading over a large area, often in an untidy or uncontrolled way

• Public transport is difficult to provide in sprawling cities with low population density.Khó cung cấp giao thông công cộng ở những thành phố trải rộng có mật độ dân số thấp.

Họ từ:

sprawl (danh từ)

đông nghịt, chen chúc

full of people or animals moving around

• The teeming streets of the old town can be overwhelming for first-time visitors.Những con phố đông nghịt của khu phố cổ có thể khiến du khách lần đầu choáng ngợp.

Họ từ:

teem (động từ)

đổ nát, ọp ẹp

old and in very poor condition because it has not been repaired

• Many residents still live in dilapidated buildings that could collapse in a storm.Nhiều cư dân vẫn sống trong những toà nhà ọp ẹp có thể sập khi bão về.

Đồng nghĩa:

run-down, derelict

khu dân cư tự phát (không phép)

an area of homes built without official permission, often lacking basic services

• Rather than clearing informal settlements, some cities provide them with water and electricity.Thay vì giải toả các khu dân cư tự phát, một số thành phố cấp điện nước cho chúng.

Dạng từ:

informal settlements

Cách gọi trung lập, mang tính học thuật hơn slum.

không ngừng mở rộng

continuously growing larger over time

• The ever-expanding city now covers land that was farmland twenty years ago.Thành phố không ngừng mở rộng giờ phủ lên vùng đất hai mươi năm trước còn là ruộng.

đang phát triển nhanh, nở rộ

growing or developing quickly

• Burgeoning cities in the developing world face enormous demand for housing and transport.Các thành phố đang phát triển nhanh ở những nước đang phát triển đối mặt nhu cầu nhà ở và giao thông khổng lồ.

Họ từ:

burgeon (động từ)

không được kiểm soát

allowed to continue or grow without being controlled or stopped

• If urban growth continues unchecked, the remaining wetlands will disappear.Nếu đô thị tiếp tục phát triển không kiểm soát, những vùng đất ngập nước còn lại sẽ biến mất.

lộn xộn, tuỳ tiện, thiếu trật tự

done or arranged without any plan or order

• Decades of haphazard development have left the suburb with no proper drainage.Hàng chục năm xây dựng tuỳ tiện khiến vùng ngoại ô không có hệ thống thoát nước tử tế.

Họ từ:

haphazardly (trạng từ)

chắp vá, từng phần một

done in small separate stages rather than as part of one complete plan

• A piecemeal approach to transport has produced a network that does not connect well.Cách làm giao thông chắp vá đã tạo ra một mạng lưới kết nối kém.

Cũng là trạng từ: built piecemeal.

có tầm nhìn xa

thinking carefully about what will happen in the future and planning for it

• Far-sighted planning in the 1970s reserved land for parks that the city still enjoys today.Quy hoạch có tầm nhìn xa từ thập niên 1970 đã giữ đất làm công viên mà thành phố vẫn hưởng đến nay.

Đồng nghĩa:

forward-looking, visionary

Trái nghĩa:

short-sighted

Ở Anh-Mỹ far-sighted còn nghĩa là viễn thị.

dễ đi bộ, thuận tiện cho đi bộ

designed so that people can reach shops, work and services easily on foot

• Walkable neighbourhoods encourage healthier lifestyles and reduce car use.Những khu phố dễ đi bộ khuyến khích lối sống lành mạnh hơn và giảm dùng ô tô.

Họ từ:

walkability (danh từ)

thị trấn ngủ (người ở đây ban ngày đi làm nơi khác)

a town where many residents live but travel to a nearby city every day for work

• Without local jobs, the new settlement risks becoming a dormitory town that is empty during the day.Không có việc làm tại chỗ, khu đô thị mới có nguy cơ thành thị trấn ngủ, ban ngày vắng tanh.

Đồng nghĩa:

commuter town, bedroom community

Dạng từ:

dormitory towns

thành phố 15 phút (mọi nhu cầu thiết yếu trong 15 phút đi bộ / đạp xe)

a planning idea in which daily needs such as work, shops and schools are within 15 minutes on foot or by bike

• Supporters of the 15-minute city say it would cut traffic and strengthen local communities.Người ủng hộ mô hình thành phố 15 phút cho rằng nó sẽ giảm ùn tắc và gắn kết cộng đồng địa phương.

Dạng từ:

fifteen-minute city

Đọc là fifteen-minute city. Khi bàn nên nêu cả lợi ích và lo ngại để lập luận cân bằng.

sự tăng mật độ xây dựng (trong khu đô thị hiện có)

adding more homes and buildings within an existing urban area instead of building outwards

• Densification near metro stations can provide housing without destroying farmland.Tăng mật độ xây dựng quanh các ga metro có thể tạo thêm nhà ở mà không phá đất nông nghiệp.

Họ từ:

dense (tính từ), density (danh từ)

lấn chiếm, xâm lấn (dần dần)

to gradually spread into an area and take over land that was used for something else

• As the city grows, new housing continues to encroach on valuable farmland.Khi thành phố lớn lên, nhà ở mới tiếp tục lấn chiếm đất nông nghiệp quý giá.

Họ từ:

encroachment (danh từ)

Dạng từ:

encroaches on, encroached on, encroaching on, encroach upon

Cũng dùng encroach upon (trang trọng hơn).

xa trung tâm, ở vùng rìa

far away from the centre of a city or from main towns

• Residents of outlying districts often have to travel long distances to reach a hospital.Cư dân các quận xa trung tâm thường phải đi đường dài mới tới được bệnh viện.

Đồng nghĩa:

peripheral, remote

đa văn hoá, mang tính quốc tế

having people, food and ideas from many different countries and cultures

• As a port city, it has long been one of the most cosmopolitan places in the region.Là thành phố cảng, nơi đây từ lâu đã là một trong những đô thị đa văn hoá nhất khu vực.

trung tâm quyền lực, đầu tàu (kinh tế)

a place or organisation that is very strong and successful, especially in the economy

• The city has grown into an economic powerhouse that produces a large share of the nation's wealth.Thành phố đã trở thành đầu tàu kinh tế tạo ra phần lớn của cải quốc gia.

Dạng từ:

powerhouses

thỏi nam châm, nơi thu hút (nghĩa bóng)

a place that attracts a lot of people or things to it

• Large cities act as a magnet for ambitious young people from the provinces.Các thành phố lớn là thỏi nam châm thu hút người trẻ đầy tham vọng từ các tỉnh.

Họ từ:

magnetic (tính từ)

Đi với for: a magnet for + người / vật được thu hút.

tập trung thành cụm

to gather closely together in one place or small area

• Tech companies tend to cluster in a few districts near the universities.Các công ty công nghệ có xu hướng tập trung thành cụm ở vài quận gần các trường đại học.

Dạng từ:

clustered, clustering, clusters

Cũng là danh từ: a cluster of shops (một cụm cửa hàng).

làm rỗng ruột, làm suy kiệt (khu trung tâm)

to take away the activity or life from the inside of a place, leaving it weak or empty

• Out-of-town shopping centres have hollowed out many traditional town centres.Các trung tâm mua sắm ngoại thành đã làm suy kiệt nhiều khu trung tâm thị trấn truyền thống.

Dạng từ:

hollowed out, hollowing out, hollows out

nằm ở ngoại thành, ngoài thị trấn

located away from the centre of a town, usually where there is space for large car parks

• Many shoppers prefer out-of-town retail parks because parking is free.Nhiều người mua sắm thích khu bán lẻ ngoại thành vì đỗ xe miễn phí.

Đứng trước danh từ viết gạch nối; sau động từ dùng out of town.

thị trấn ma, khu phố vắng tanh

a town or area where very few people now live or visit, so it seems empty

• Some new districts built during the property boom have become ghost towns with empty apartments.Một số khu đô thị mới xây thời bùng nổ bất động sản đã thành khu phố ma với căn hộ bỏ trống.

Dạng từ:

ghost towns

lấy ý kiến người dân, tham vấn cộng đồng

a process in which the public is asked for its views before a decision or plan is made

• The plan for the new road was changed after a public consultation showed strong opposition.Kế hoạch làm đường mới đã được thay đổi sau khi đợt lấy ý kiến người dân cho thấy phản đối mạnh.

Dạng từ:

public consultations

bản sắc nơi chốn (cảm giác một nơi có nét riêng, gắn bó)

the special character of a place that makes people feel attached to it

• Preserving old markets and street names helps a neighbourhood keep its sense of place.Giữ lại chợ cũ và tên phố giúp khu phố giữ được bản sắc riêng.