Culture & Heritage – Bài 9: Funding the arts & heritage conservation

nhà bảo trợ (nghệ thuật, nghệ sĩ)

a person who gives money or other support to artists, writers or arts organisations

• In the past, many painters could only work full-time if they found a rich patron.Ngày xưa, nhiều hoạ sĩ chỉ có thể vẽ toàn thời gian nếu tìm được một nhà bảo trợ giàu có.

Họ từ:

patronage (danh từ), patronise (động từ)

Nghĩa khác: khách quen của một cửa hàng, nhà hàng.

sự bảo trợ, đỡ đầu (về tài chính cho nghệ thuật)

the support, especially money, that a person or organisation gives to the arts

• Royal patronage allowed court musicians and dancers to develop highly refined art forms.Sự bảo trợ của hoàng gia giúp các nhạc công và vũ công cung đình phát triển những loại hình nghệ thuật rất tinh tế.

Không đếm được.

nhà hảo tâm, nhà từ thiện

a rich person who gives large amounts of money to help others or to support good causes

• The new concert hall was paid for partly by a local philanthropist who loved classical music.Phòng hoà nhạc mới được một nhà hảo tâm địa phương yêu nhạc cổ điển chi trả một phần.

Họ từ:

philanthropy (danh từ), philanthropic (tính từ)

người tài trợ, ân nhân (tặng tiền cho một tổ chức)

someone who gives money to an organisation, such as a museum or school, to help it

• An anonymous benefactor donated enough money to repair the temple roof.Một người tài trợ giấu tên đã đóng góp đủ tiền để sửa mái ngôi đền.

quỹ hiến tặng, quỹ tài trợ lâu dài

a large sum of money given to an organisation and invested so that it produces income every year

• Thanks to a large endowment, the museum does not depend on ticket sales to survive.Nhờ một quỹ hiến tặng lớn, bảo tàng không phải phụ thuộc vào tiền bán vé để tồn tại.

Họ từ:

endow (động từ)

sự tài trợ (của doanh nghiệp, đổi lại được quảng bá)

money or support that a company gives to an event or organisation, usually in return for advertising

• Without corporate sponsorship, the music festival would have to double its ticket prices.Nếu không có tài trợ của doanh nghiệp, lễ hội âm nhạc sẽ phải tăng giá vé gấp đôi.

Họ từ:

sponsor (danh từ), sponsor (động từ)

gây quỹ cộng đồng (quyên góp từ nhiều người, thường qua mạng)

raising money for a project by asking many people to give small amounts, usually online

• The young film-makers raised most of their budget through crowdfunding.Các nhà làm phim trẻ đã gây được phần lớn kinh phí nhờ gây quỹ cộng đồng.

Không đếm được.

khoản quyên góp, tiền ủng hộ

money or goods that you give to help an organisation or a cause

• Entry to the gallery is free, but visitors are invited to leave a small donation.Vào phòng tranh miễn phí, nhưng khách được mời để lại một khoản ủng hộ nhỏ.

Họ từ:

donate (động từ), donor (danh từ)

thiết chế văn hoá (bảo tàng, thư viện, nhà hát…)

an organisation such as a museum, library, theatre or gallery that serves the public's cultural life

• Many people believe cultural institutions should be funded by the state, just like schools and hospitals.Nhiều người cho rằng các thiết chế văn hoá nên được nhà nước cấp kinh phí, giống như trường học và bệnh viện.

Dạng từ:

cultural institutions

mang tính tinh hoa, chỉ dành cho số ít (người giàu, có học)

seeming to be only for a small group of rich or highly educated people

• Opera is often seen as elitist, so some theatres now sell cheap tickets to students.Opera thường bị coi là chỉ dành cho giới tinh hoa, nên một số nhà hát nay bán vé rẻ cho sinh viên.

Họ từ:

elite (danh từ), elitism (danh từ)

kén người thưởng thức, mang tính hàn lâm (nghệ thuật)

dealing with serious art or ideas that are thought to interest mainly well-educated people

• Some taxpayers question why public money should support highbrow art that few people enjoy.Một số người nộp thuế đặt câu hỏi vì sao tiền công lại hỗ trợ thứ nghệ thuật hàn lâm mà ít người thưởng thức.

Trái nghĩa:

lowbrow

miễn phí vào cửa

the right to enter a museum, gallery or event without paying

• In Britain, many national museums offer free admission, which is paid for largely by public funds.Ở Anh, nhiều bảo tàng quốc gia miễn phí vào cửa, phần lớn nhờ ngân sách công chi trả.

Không đếm được. Khác admission fee (phí vào cửa).

giá trị tự thân (không tính bằng tiền hay lợi ích kinh tế)

the worth that something has in itself, not because of the money or other benefits it brings

• Supporters of the arts argue that music and painting have an intrinsic value that cannot be measured in money.Những người ủng hộ nghệ thuật cho rằng âm nhạc và hội hoạ có giá trị tự thân không thể đo bằng tiền.

phù phiếm, không thiết thực

not serious or useful, and so not worth spending time or money on

• Critics call spending on public sculptures frivolous when hospitals are short of money.Những người phản đối gọi việc chi tiền cho tượng nơi công cộng là phù phiếm khi bệnh viện còn thiếu kinh phí.

eo hẹp về tài chính, thiếu tiền

not having enough money to pay for what is needed

• Many cash-strapped theatres have had to cut the number of shows they put on each year.Nhiều nhà hát eo hẹp tài chính đã phải giảm số buổi diễn mỗi năm.

tự duy trì được, tự chủ tài chính

able to continue without needing money or help from outside

• Few traditional theatres are self-sustaining, so most rely on grants or ticket subsidies.Ít nhà hát truyền thống tự duy trì được, nên phần lớn phải dựa vào trợ cấp hoặc hỗ trợ giá vé.

công tác bảo tồn di sản

the work of protecting and repairing historic buildings, sites and objects so they last

• The city has set aside part of its tourism income for heritage conservation in the old quarter.Thành phố đã dành một phần thu nhập từ du lịch cho công tác bảo tồn di sản ở khu phố cổ.

Không đếm được.

chuyên gia bảo quản, phục chế (tranh, hiện vật)

an expert whose job is to repair and protect old paintings, objects or documents

• It took a team of conservators two years to clean the ancient wall paintings.Một nhóm chuyên gia phục chế mất hai năm để làm sạch những bức bích hoạ cổ.

Dạng từ:

conservators

hiện vật, đồ tạo tác (do con người làm ra, có giá trị lịch sử)

an object made by people in the past, such as a tool or pot, that has historical interest

• Each artefact in the collection is stored at a carefully controlled temperature.Mỗi hiện vật trong bộ sưu tập được bảo quản ở nhiệt độ kiểm soát cẩn thận.

Dạng từ:

artefacts

Anh-Anh viết artefact, Anh-Mỹ viết artifact.

vô giá

so valuable or important that no amount of money could replace it

• The fire destroyed priceless manuscripts that had survived for hundreds of years.Đám cháy đã thiêu rụi những bản thảo vô giá vốn tồn tại hàng trăm năm.

priceless = cực kỳ quý, KHÔNG phải "không có giá trị" (worthless).

công trình được xếp hạng bảo vệ (theo luật di sản ở Anh)

in the UK, a building officially protected because of its history or architecture

• In the UK, you need special permission to change the windows of a listed building.Ở Anh, bạn cần giấy phép đặc biệt để thay cửa sổ của một công trình được xếp hạng bảo vệ.

Dạng từ:

listed buildings

sự bỏ bê, không được chăm sóc

the state of not being looked after or repaired properly

• After decades of neglect, the old communal house was finally repaired by the village.Sau hàng chục năm bị bỏ bê, ngôi đình cũ cuối cùng cũng được dân làng sửa sang.

Họ từ:

neglect (động từ), neglected (tính từ)

sự xuống cấp, mục nát dần

the slow process of becoming damaged or falling apart

• Heat and humidity speed up the decay of wooden temples in tropical countries.Nóng ẩm làm các ngôi đền gỗ ở xứ nhiệt đới xuống cấp nhanh hơn.

Họ từ:

decay (động từ)

sự cướp bóc, lấy trộm (hiện vật, cổ vật)

the stealing of valuable objects, often from historic sites or during a war or disaster

• Guards were placed around the excavation site to prevent looting at night.Lính gác được bố trí quanh khu khai quật để ngăn nạn cướp bóc cổ vật vào ban đêm.

Họ từ:

loot (động từ), looter (danh từ)

sự hồi hương (trả hiện vật, cổ vật về nước gốc)

the return of objects, such as works of art, to the country they were originally taken from

• There is growing pressure on Western museums to agree to the repatriation of artefacts taken during colonial times.Các bảo tàng phương Tây ngày càng chịu sức ép phải đồng ý trả về những hiện vật bị mang đi thời thuộc địa.

Họ từ:

repatriate (động từ)

Nghĩa khác: đưa người về nước. Trong đề văn hoá thường nói về hiện vật.

người gìn giữ, người có trách nhiệm bảo quản

a person or group responsible for taking care of something valuable, such as a building or tradition

• Museums see themselves as custodians of the past rather than owners of it.Các bảo tàng coi mình là người gìn giữ quá khứ chứ không phải người sở hữu nó.

Dạng từ:

custodians

di sản, những gì để lại cho đời sau

something from the past, such as art, buildings or ideas, that is passed on to later generations

• The temples of Angkor are a remarkable legacy of the Khmer Empire.Quần thể đền Angkor là một di sản đáng kinh ngạc của Đế chế Khmer.

Dạng từ:

legacies

hậu thế, các thế hệ mai sau

all the people who will live in the future

• Old songs from the village were recorded so that they would be preserved for posterity.Những bài hát cũ của làng được ghi âm lại để lưu giữ cho hậu thế.

Không đếm được, thường dùng trong cụm for posterity.